strona internetowa dotycząca rzeki Powy i terenów połozonych w jej zlewni pomiędzy Równiną Rychwalską i Wysoczyzną Turecką we wschodniej Wielkopolsce.

Nazwa

 

O nazwie rzeki wiadomo jedynie tyle, że jest piękna. Łączy w sobie prostotę oraz pełnię. Brzmi mocno, a zarazem lekko. Chciałoby się powiedzieć, że doskonale oddaje cechy rzeki.

W języku mieszkańców funkcjonują mniej poetyckie, choć sympatyczne nazwy: Struga, Pokrzywka. 

 

Ujście Powy do Warty w Ruminie.

Informacje podstawowe


Rzeka Powa bierze swój początek na pograniczu Wysoczyzny Kaliskiej, Równiny Rychwałskiej i Wysoczyzny Tureckiej. Źródła znajdują się w kompleksie leśnym położonym na północ od wsi Kosmów, na granicy gmin Ceków Kolonia i Mycielin.

Powa stanowi  lewobrzeżny dopływ Warty i znajduje się w Dorzeczu Odry. Uchodzi do Warty sztucznym korytem w 396,1 km koło miejscowości Rumin. Wypływa na wysokości około 120,0 m n.p.m., uchodzi na wysokości około 80 m n.p.m., spadek wynosi 0,9 m/km, a na odcinku poniżej Starego Miasta 1,6 m/km. Płynie przez tereny podmokłe (torfowe), wśród łąk,  i terenów rolniczych. W dolinie rzeki znajdują się liczne małe stawy. Uchodzi do niej wiele rowów melioracyjnych.  Całkowita długość rzeki wynosi 44,2 km, a powierzchnia zlewni 369,5 km2.

 

 

Powa zimą w Starym Mieście.

Stan sanitarny wód

 

Główne źródło zanieczyszczeń wód rzeki Powy stanowią ścieki rolnicze oraz w coraz mniejszym stopniu na skutek rozwoju kanalizacji — śieki bytowe.  W badaniach przeprowadzonych w 2010 r. stwierdzono, II klasę dla elementów fizyko-chemicznych i II (Rumin) lub III (Lisiec Wielki) dla biologicznych.

Powa w Starym Mieście poniżej zapory zbiornika "Stare Miasto".

 

Charakterystyka przepływów

 

Powa jest ciekiem prowadzącym wody z dość urozmaiconej zlewni, co znajduje swe odbicie w stanach wody oraz w objętości przepływu. Stany maksymalne przypadają na okres zimowo-wiosenny (luty, marzec) z przepływami maksymalnymi sięgającymi 23,6 m3/s. Rozpiętość wartości średnich miesięcznych przepływów mieści się w granicach 0,012-23,6 m3/s, przy średniej rocznej 1,6 m3/s. 

 

Powa na wysokości Modły Kolonii przed oddaniem do użytkowania zbiornika "Stare Miasto".

Geologia

 

Powa płynie przez obszar o dość urozmaiconej powierzchni mezozoicznej zbudowanej z osadów kredy górnej, piętra mastrycht, wykształconych w postaci margli kredowych, wapieni oraz kredy. Obserwuje się wysokie położenie osadów mezozoicznych, które opadają kierunku południowym i są przykryte osadami trzeciorzędowymi reprezentowanymi przez utwory miocenu i pliocenu. Osady czwartorzędowe mają zróżnicowaną miąższość. W dolinie Powy dominują utwory organogeniczne.

 

 

Charakterystyka koryta

 

Rzeka na odcinku od źródeł do wysokości miejscowości Nowy Świat płynie uregulowanym korytem. Zdjęcia satelitarne i lotnicze ukazują liczne starorzecza w dolinie Powy wskazujące, że w przeszłości rzeka na odcinku Smaszew — Nowy Świat tworzyła liczne meandry. Na odcinku Nowy Świat -  Karsy rzeka tworzy zakola, ale miejscami płynie na prostych odcinkach. Najbardziej zróżnicowany bieg, między Karsami i Starym Miastem, został przeznaczony pod zbiornik retencyjny „Stare Miasto”. Do 2005 r. rzeka na tym odcinku tworzyła gęstą sieć zakoli. Odcinek Stare Miasto - Rumin jest zróżnicowany pod tym względem, natomiast odcinek przyujściowy został uregulowany od przysiółka Posoka do samego ujścia. Pierwotne ujście rzeki do Warty znajdowało się w Koninie. Po wybudowaniu oczyszczalni ścieków dla lewobrzeżnej części miasta przyujściowy odcinek Powy został przeznaczony do odprowadzania oczyszczonych ścieków z oczyszczalni do Warty, natomiast bieg Powy został skierowany na zachód, równolegle do Warty. Sztuczne koryto Powy na przyujściowym odcinku jest obwałowane z obu stron, bezpośrednio przy cieku. Warto w tym miejscu wspomnieć o kanale Topiec — Powa. Topiec jest ciekiem, którego zlewnia sąsiaduje ze zlewnią Powy od strony wschodniej. W odcinkach przyujściowych, w dolinie Warty na wysokości miejscowości Krzymów został wybudowany kanał biegnący ok. 12 km równolegle do Warty i uchodzący do niej w Koninie. Kanał został połączony z rzeką Pową, a połączenie to  miało umożliwić przerzucanie wód z Topca do Powy podczas wezbrań Warty, by minimalizować falę dochodzącą do Konina. Dzisiaj kanał płynie pod Koninem i jest niewidoczny, ale do połowy lat 90` ubiegłego wieku jego fragment był odkryty np. przy Kościele Św. Bartłomieja.

 

 Skanalizowany przyujściowy odcinek Powy w Dolinie Warty.


Dopływy

 

Największym dopływem Powy jest Struga Tuliszkowska (zwana Dopływem spod Słodkowa, Pokrzywnicą), uchodząca w 22,8 km. W miejscowości Lisiec Wielki do powy uchodzi Struga Lisiecka (Pokrzywianka, Pokrzywka). Ponadto uchodzi jeszcze kilka rowów o długości powyżej 5 km.

 

Zabudowa hydrotechniczna

 

Na Powie znajdują się 2 progi wodne: Niklas, i Stare Miasto. Trzeci próg Golanka - funkcjonował do 2005 roku i został zlikwidowany w związku z budową na jego miejscu zbiornika „Stare Miasto”. Na odcinku przy stawach Smaszew zainstalowany jest system zastawek. Największą budowlą hydrotechniczną jest zbiornik „Stare Miasto” o pojemności 1,04 mln m3 i powierzchni zalewowej 90,7 ha.

 

Próg wodny na Powie obok młyna wodnego w Niklasie.

Zapora czołowa zbiornika "Stare Miasto" w trakcie budowy - 2004 r.

 

Zlewnia

 

Zlewnia Powy ma powierzchnię 369,5 km2. Struktura zlewni jest urozmaicona. Lasy stanowią około 20% powierzchni, tereny zabudowane około 5%, natomiast pozostałą część tereny rolnicze - do wysokości dopływu Strugi Tuliszkowskiej dominują użytki zielone, a poniżej grunty orne. Znamienna dla zlewni rzeki jest asymetria - większość dopływów i największa powierzchnia znajdują się na wschodnim brzegu Powy. W zlewni znajdują się dwa duże kompleksy stawów karpiowych: w Smaszewie (na Powie) i w Grzymiszewie (na Strudze Tuliszkowskiej).

 

Zbiornik retencyjny "Stare Miasto"